Bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt trong nhịp sống hiện đại với chế độ ăn uống thất thường và áp lực công việc cao. Nhiều người có xu hướng tự điều trị tại nhà theo kinh nghiệm truyền miệng mà không hiểu rõ nguyên nhân, dẫn đến tình trạng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Bài viết dưới đây sẽ cho bạn biết 8 sai lầm phổ biến cần tránh khi tự điều trị tại nhà.
1. Chủ quan cho rằng chỉ là rối loạn nhẹ, không cần theo dõi
Một trong những sai lầm phổ biến nhất khi mắc bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn là tâm lý chủ quan. Nhiều người cho rằng đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón chỉ là hiện tượng tạm thời do ăn uống và sẽ tự khỏi mà không cần quan tâm theo dõi.
Không nên chủ quan khi bị rối loạn tiêu hóa
Thực tế, việc bỏ qua các dấu hiệu kéo dài có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm.
Nhiều người thường:
– Bỏ qua đau bụng kéo dài, đặc biệt là đau âm ỉ nhiều ngày hoặc tái phát theo từng đợt.
– Không để ý tần suất tiêu chảy, ví dụ đi ngoài nhiều lần trong ngày nhưng không ghi nhận số lần cụ thể.
– Không theo dõi tình trạng táo bón lặp lại, dù phải rặn nhiều, phân khô cứng hoặc nhiều ngày không đi ngoài.
– Không quan tâm đến thay đổi màu phân, như phân đen, phân nhạt màu hoặc lẫn chất nhầy.
– Không ghi nhận các triệu chứng đi kèm như sốt, mệt mỏi, sụt cân, chán ăn.
Việc không theo dõi kỹ khiến bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn có thể che giấu các bệnh lý nghiêm trọng hơn như viêm ruột, xuất huyết tiêu hóa hoặc rối loạn chức năng mạn tính.
2. Tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định
Kháng sinh không phải là giải pháp cho mọi trường hợp bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn. Phần lớn tiêu chảy cấp là do virus hoặc rối loạn ăn uống, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng với nhiễm khuẩn được xác định rõ.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn tự mua và sử dụng kháng sinh ngay khi có tiêu chảy hoặc đau bụng, với suy nghĩ “uống cho nhanh khỏi”.
Hậu quả có thể bao gồm:
– Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, làm tiêu chảy nặng hơn hoặc kéo dài.
– Tăng nguy cơ tiêu chảy do kháng sinh, do vi khuẩn có lợi bị tiêu diệt.
– Kháng thuốc về sau, khiến việc điều trị nhiễm khuẩn thực sự trở nên khó khăn.
– Rối loạn tiêu hóa kéo dài hơn, do hệ vi sinh cần thời gian hồi phục.
– Ảnh hưởng đến gan và thận, đặc biệt nếu dùng sai liều hoặc kéo dài.
Kháng sinh chỉ nên sử dụng khi có chẩn đoán cụ thể và chỉ định từ bác sĩ, nhằm đảm bảo điều trị đúng nguyên nhân và hạn chế biến chứng không mong muốn.
Không nên dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định
3. Lạm dụng thuốc cầm tiêu chảy khi bị bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn
Khi mắc bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn kèm tiêu chảy, nhiều người vội vàng dùng thuốc cầm tiêu chảy để giảm triệu chứng ngay lập tức.
Tuy nhiên, việc lạm dụng có thể:
– Ngăn cản cơ thể đào thải vi khuẩn.
– Giữ lại độc tố trong ruột.
– Làm bệnh kéo dài hơn.
– Gây táo bón sau đó.
– Che lấp dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng.
Trong một số trường hợp, tiêu chảy là cơ chế tự bảo vệ của cơ thể.
4. Nhịn ăn trong thời gian dài khi điều trị bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn
Một sai lầm khác khi mắc bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn là nhịn ăn hoàn toàn để “cho ruột nghỉ ngơi”.
Hành động này có thể:
– Làm cơ thể suy nhược nhanh chóng.
– Giảm năng lượng cần thiết cho hồi phục.
– Gây mất cân bằng điện giải.
– Khiến dạ dày tiết acid gây đau thêm.
– Làm chậm quá trình phục hồi niêm mạc ruột.
Thay vì nhịn ăn, nên chọn thực phẩm dễ tiêu và chia nhỏ bữa ăn.
5. Tiếp tục ăn thực phẩm kích thích khi bị bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn
Nhiều người dù đang mắc bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn vẫn duy trì thói quen ăn uống không phù hợp.
Các thực phẩm nên tránh bao gồm:
– Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ.
– Rượu bia.
– Cà phê đậm đặc.
– Thức ăn cay nóng.
– Thực phẩm chế biến sẵn.
Những thực phẩm này có thể làm tăng kích thích ruột và kéo dài triệu chứng.
Khi bị rối loạn tiêu hóa không nên dùng các món dễ khiến bệnh nặng thêm
6. Không bù nước và điện giải đúng cách
Tiêu chảy và nôn ói trong bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn có thể khiến cơ thể mất nước và điện giải chỉ trong thời gian ngắn. Nếu không bù đúng cách, người bệnh dễ rơi vào tình trạng mệt mỏi, tụt huyết áp và suy nhược.
Sai lầm thường gặp là:
– Chỉ uống nước lọc mà không bổ sung điện giải: Nước lọc không đủ bù lại lượng natri, kali đã mất qua phân và dịch nôn.
– Uống nước quá ít vì sợ nôn hoặc do cảm giác mệt, dẫn đến tình trạng mất nước âm thầm.
– Sử dụng nước ngọt có gas để bù nước: Đồ uống nhiều đường có thể làm tiêu chảy nặng hơn do tăng áp lực thẩm thấu trong ruột.
– Không theo dõi lượng nước tiểu, trong khi đây là chỉ số quan trọng phản ánh tình trạng hydrat hóa của cơ thể.
– Bỏ qua các dấu hiệu khô môi, chóng mặt, choáng váng khi đứng lên, vốn là biểu hiện cảnh báo mất nước.
Mất nước kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến tim mạch, huyết áp và chức năng thận nếu không được xử lý kịp thời.
7. Bỏ qua yếu tố stress và lối sống khi điều trị bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn
Ít ai nhận ra rằng bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn có liên quan chặt chẽ đến căng thẳng tâm lý và thói quen sinh hoạt. Hệ tiêu hóa chịu sự điều hòa của “trục não – ruột”, nên stress kéo dài có thể làm triệu chứng tái phát liên tục.
Sai lầm phổ biến là:
– Chỉ tập trung vào thuốc mà không thay đổi lối sống, khiến triệu chứng giảm tạm thời rồi quay lại.
– Ngủ không đủ giấc, làm rối loạn hormone và ảnh hưởng đến nhu động ruột.
– Làm việc quá sức, ít thời gian nghỉ ngơi, khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái căng thẳng.
– Không vận động, làm giảm lưu thông máu và giảm hoạt động co bóp sinh lý của ruột.
– Ăn uống thất thường, bỏ bữa hoặc ăn quá no, gây áp lực lớn lên hệ tiêu hóa.
Stress kéo dài làm rối loạn nhu động ruột, tăng tiết acid dạ dày và ảnh hưởng đến hệ thần kinh ruột, từ đó khiến tình trạng rối loạn tiêu hóa dai dẳng hơn.
Stress có thể là nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa
8. Không đi khám khi bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn kéo dài
Sai lầm nghiêm trọng nhất trong điều trị bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn là trì hoãn thăm khám khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần. Nhiều người chủ quan cho rằng chỉ là “đau bụng thông thường” và tự điều trị tại nhà.
Các dấu hiệu cần đi khám sớm gồm:
– Đau bụng dữ dội hoặc đau tăng dần theo thời gian, không giảm sau khi nghỉ ngơi.
– Sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn kéo dài.
– Phân có máu hoặc phân đen, có thể liên quan đến xuất huyết tiêu hóa.
– Sốt kéo dài kèm tiêu chảy hoặc đau bụng, gợi ý nhiễm trùng.
– Tiêu chảy trên 5–7 ngày hoặc tái phát liên tục, ảnh hưởng sinh hoạt và công việc.
Việc chậm trễ thăm khám có thể khiến bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn tiến triển thành bệnh lý mạn tính hoặc bỏ sót các vấn đề nghiêm trọng hơn cần được điều trị chuyên khoa.
9. Cách điều trị và phòng bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn tái phát
Để kiểm soát bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn hiệu quả, cần kết hợp nhiều yếu tố thay vì chỉ dựa vào thuốc.
– Duy trì chế độ ăn cân bằng và dễ tiêu.
– Uống đủ nước mỗi ngày.
– Bổ sung lợi khuẩn khi cần thiết.
– Hạn chế rượu bia và chất kích thích.
– Tập thể dục nhẹ nhàng và ngủ đủ giấc.
Việc điều chỉnh toàn diện giúp hệ tiêu hóa phục hồi bền vững và hạn chế tái phát.
Kết luận
Bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn tuy phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Tám sai lầm thường gặp khi điều trị tại nhà như tự ý dùng kháng sinh, nhịn ăn quá mức hay bỏ qua dấu hiệu nguy hiểm có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Hiểu đúng và điều chỉnh kịp thời là chìa khóa để kiểm soát bệnh rối loạn tiêu hóa ở người lớn hiệu quả. Khi triệu chứng kéo dài hoặc bất thường, việc thăm khám chuyên khoa là cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
